شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به روند کاهشی سطح آب دریای خزر گفت تغییر اقلیم، افزایش تبخیر و کاهش آورد رودخانهها از مهمترین عوامل این وضعیت هستند و برای مدیریت پیامدهای آن باید همکاری میان کشورهای ساحلی تقویت شود.
انصاری در همایش گرامیداشت روز ملی دریای خزر اظهار کرد: خزر تنها یک پهنه آبی مشترک میان پنج کشور نیست، بلکه بخشی از میراث طبیعی و مشترک منطقه به شمار میرود و حفاظت از آن نیازمند مسئولیتپذیری جمعی است.
وی با اشاره به جایگاه خزر برای ایران افزود: این دریا بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و اقتصادی کشور است و استانهای گیلان، مازندران و گلستان پیوند مستقیمی با آن دارند. به گفته او، میلیونها نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم از ظرفیتهای این پهنه آبی بهره میبرند و حفاظت از آن باید به عنوان یک مسئولیت بیننسلی دنبال شود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین به اقدامات ایران در چارچوب همکاریهای منطقهای اشاره کرد و گفت پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی الحاقی به کنوانسیون تهران با همکاری مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است؛ اقدامی که به گفته او جایگاه ایران را در اجرای تعهدات زیستمحیطی منطقهای تقویت میکند.
او از تلاش برای استقرار دبیرخانه دائمی کنوانسیون تهران در منطقه خزر نیز خبر داد و گفت این موضوع در نشستهای تخصصی و کارگروه پنججانبه کشورهای ساحلی پیگیری میشود.
انصاری درباره اقدامات علمی و پایشی انجامشده برای حفاظت از خزر نیز اظهار کرد: تقویت اطلس رودخانههای حوزه جنوبی خزر، ایجاد بانک داده تنوع زیستی با ثبت بیش از ۲۳۰۰ گونه و اجرای برنامه جامع پایش آلایندهها، از جمله اقداماتی است که میتواند مبنای علمی تصمیمگیریها را تقویت کند.
وی حفاظت از فک خزری را نیز از اولویتهای سازمان حفاظت محیط زیست دانست و گفت این گونه که تنها پستاندار دریای خزر است، در مرکز برنامههای حفاظتی قرار دارد. به گفته انصاری، برنامه اقدام ملی حفاظت از فک خزری تدوین شده و مراکز امداد و تیمار در بابلسر، میانکاله، بندر ترکمن، تنکابن و پارک ملی بوجاق فعال شدهاند.
حفاظت از آزادماهیان و ماهیان خاویاری نیز بخش دیگری از برنامههای اعلامشده برای خزر است. تأمین حقابه رودخانههای محل تخمریزی، مقابله با صید غیرمجاز، کنترل آلودگیها و ایجاد بانک ژنتیکی از جمله اقداماتی است که در این زمینه دنبال میشود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین تالابهای ساحلی خزر را از بخشهای مهم امنیت اکولوژیک منطقه دانست و گفت احیای تالابهایی مانند میانکاله، خلیج گرگان و تالاب بینالمللی انزلی با تمرکز بر تأمین آب، لایروبی مسیرها و استفاده از پساب تصفیهشده در دستور کار قرار دارد.
انصاری با اشاره به آلودگیهای موجود در خزر اظهار کرد: پایش آلایندههایی مانند فلزات سنگین و سموم به صورت مستمر انجام میشود و استانداردهای زیستمحیطی برای تأسیسات نیز با همکاری دستگاههای مرتبط دنبال خواهد شد.
وی موضوع فاضلاب استانهای شمالی را یکی دیگر از چالشهای مهم دانست و گفت تکمیل و توسعه تصفیهخانههای فاضلاب این استانها در چارچوب برنامه هفتم توسعه با جدیت پیگیری میشود.
مدیریت پسماند و زبالههای دریایی نیز از دیگر محورهای مورد اشاره رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بود. به گفته انصاری، پروژهای منطقهای برای مقابله با زبالههای دریایی و لاستیکهای رهاشده در خزر با حمایت فدراسیون روسیه در حال اجراست.
با این حال، انصاری تأکید کرد که در کنار آلودگی، کاهش سطح آب یکی از جدیترین چالشهای پیش روی دریای خزر است. او گفت طی سالهای اخیر تراز آب این دریا حدود ۲ تا ۲.۵ متر کاهش یافته و ادامه این روند میتواند پیامدهای گستردهای برای محیط زیست و زندگی جوامع ساحلی داشته باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داد که در صورت مدیریت نشدن این روند، اکوسیستم خزر، فعالیت بنادر، معیشت ساکنان مناطق ساحلی و زندگی مردم کشورهای پیرامون این دریا با پیامدهای جدی مواجه خواهد شد.
انصاری گفت ایران در همکاری با دیگر کشورهای ساحلی، پایش علمی و تدوین راهکارهای مشترک را دنبال میکند و برنامه اقدام کشورهای ساحلی درباره نوسانات سطح آب خزر نیز از سال ۲۰۲۶ در دستور کار قرار گرفته است.
او در آستانه هفتمین اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر، خواستار قرار گرفتن مسائل زیستمحیطی این پهنه آبی در محور گفتوگوهای منطقهای شد و تأکید کرد حل چالشهای خزر بدون همکاری پنج کشور ساحلی امکانپذیر نیست.
به گفته انصاری، ایران آماده است در کنار کشورهای ساحلی، همکاریهای زیستمحیطی را بر پایه علم، اعتماد، مسئولیت مشترک و آیندهنگری گسترش دهد؛ رویکردی که میتواند برای مقابله با روند کاهش تراز آب و سایر تهدیدهای خزر زمینه همکاریهای مؤثرتر را فراهم کند.
نظر شما